Café

Café

Café ngon phải nóng như địa ngục, đen như quỷ sứ, tinh khiết như thiên thần và ngọt ngào như tình yêu.

Câu tục ngữ của những người Ý vốn nổi tiếng về văn hóa ẩm thực và phong cách thưởng thức cho thấy những tiêu chuẩn tạo nên café, một trong những loại đồ uống được ưa chuộng nhất thế giới. Café có nguồn gốc từ vùng Amhara ở Abissinia, nhưng người ta không biết chắc ai là người đầu tiên dùng café và dùng theo cách nào.

Vì điều này nhiều truyền thuyết được kể, mà theo một trong số đó, vốn mắc chứng buồn ngủ triền miên, vua đạo Hồi Mohamet đã phải trải qua hết ngày này sang tháng khác trong trạng thái gà gật và mỏi mệt đến độ không thể cầu nguyện và làm việc, khiến quần thần và người thân của ông vô cùng lo lắng. Một đêm, trước mặt ông hiện lên một thiên thần mời uống một chất màu rất sẫm có vị cực mạnh: thiên thần nói với ông đó là kaweh, trong tiếng A Rập nghĩa là đồ uống kích thích. Người ta cho rằng nhờ có kaweh mà Mohamet phục hồi sinh lực và sức mạnh; những tông đồ của ông sau đó đã phổ biến đồ uống này khắp Trung Đông và một vài vùng thuộc châu Âu.

Năm 1500, những người Bồ Đào Nha thử trồng café ở Nam Mỹ; loài cây này đã tìm được môi trường hết sức thích hợp và Brasil sớm trở thành nguồn thu hoạch café chủ yếu của thế giới.

Từ năm 1700 trở đi, café trở thành món đồ uống sành điệu trong giới quý tộc và tư bản châu Âu: họ ngồi nhâm nhi café cùng nhau, trò chuyện về chính trị, văn học, nghệ thuật và từ đó nảy nở những tình bạn mới.

Cũng với cái tên “Il caffé”, một tạp chí đã được phát hành tại Milan từ năm 1764 theo phong trào Illuminism chỉ trích luật pháp, tập quán, nếp nghĩ cổ hủ, hướng tới cải tổ nền văn hoá Ý.

Những quán công cộng cũng sớm được mở để phát triển thói quen thưởng thức café cùng đồ ngọt. Trong những quán café đầu tiên thì quán đáng nhớ đến nhất là “Caffé procope” ở Pari, nơi những nghệ sỹ và những nhà trí thức gặp gỡ – do một người Ý tên là Francesco Procopio mở.

Hoạt động của Bottega del Caffé bắt đầu vào năm 1683 tại Venezia và chẳng máy chốc trở thành một trong những nơi gặp gỡ nổi tiếng đầu tiên của thành phố, truyền cảm hứng sáng tác cho nghệ sỹ nhạc kịch người Venezia Carlo Goldoni (1707-1793) cho vở “La bottega de Caffe”.

Trái lại, tại Napoli, giữa những năm cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, những quán café âm nhạc được phổ biến rộng rãi, ở đó khách đến thưởng thức café sẽ được nghe nhạc hoặc xem trình diễn. Những tay tư sản trẻ tuổi quăng tiền bạt mạng để chinh phục được những sciantose nổi tiếng nhất.

Ở Ý vẫn còn tồn tại rất nhiều quán café nổi tiếng: Pedrocchi ở Padova, Florian ở Venezia, Gambrinus ở Napoli, Fiorio ở Torino, Greco ở Roma, Giannesi ở Viareggio, Michelangelo ở Firenze.

Café trở thành một thứ đồ uống thông dụng từ những năm 1950, qua sự bùng nổ kinh tế và bước chuyển đổi nhanh chóng từ nền văn hoá nông nghiệp sang công nghiệp.

Ban đầu người Ý tiếp đón khách với một ly rượu vang, sau này nó được thay thế bởi một tách café. Phần đông người Ý gắn với thói quen uống café vào nhiều thời điểm trong ngày: buổi sáng – uống cho tỉnh táo, giữa sáng – uống vào giờ giải lao khi làm việc rồi sau bữa trưa; đôi khi vào cả buổi chiều, với người không bị chứng mất ngủ thì kể sau cả bữa tối.

Có rất nhiều cách để chuẩn bị và thưởng thức café: café kiểu Mỹ, café kiểu Napoli, cafémoka và espresso. Nhưng espresso có thể là macchiato, lạnh, nóng, correttocappuccino, khử caffein, pha với kem…

Café đi sâu vào đời sống những người Italia đến nỗi đã trở thành nhân vật chính trên màn bạc (“Café espress” của Nanni Loy), trong âm nhạc (của D.Modugno, P.Daniele, F.De Andre, F.Mannoia), và nhiều chương trình truyền hình – trong đó chương trình được nhiều người nhớ nhất là Càng uống nhiều, tâm hồn bạn càng thăng hoa, được dẫn bởi diễn viên Nino Manfredi.

Một số người có thể đọc tương lai dưới đáy café: thế là sinh ra caffeomanzia.

Napoli được xem là thủ đô của café. Đầu bếp Vincenzo ở Napoli viết: “Theo quan niệm chung thì café không phải là điều thiết yếu nhất, nhưng đối với mỗi người Napoli thì lại đúng là như vậy: nó là thức uống tâm giao luôn theo họ từ ngày còn thơ ấu”.

  • lluminismo: tư tưởng của phong trào này là chống lại cái dốt và chủ nghĩa Cổ hủ, tin tưởng một cách tự do và lạc quan vào sức mạnh của lý trí.
  • sciantose: những ca sỹ phòng trà ở Napoli
  • moka: máy pha café espresso
  • corretto: café pha một ít rượu thơm
  • caffeomanzia: cách phân tích và giải nghĩa những hình dạng được tạo ra bằng café sau khi nó được đổ vào một cái âu đã chứa sẵn nước.